Akciğer kanseri nedeniyle uygulanan cerrahi tedavi, uygun hastalarda hastalığın kontrol altına alınmasında en yararlı seçenektir. Ancak ameliyat kararı kadar, ameliyat sonrası iyileşme sürecinin nasıl ilerleyeceği de hastalar açısından en çok merak edilen konular arasında yer alır.
Hastaların sık sorduğu sorulardan biri şudur:
“Ameliyat olduktan sonra ne kadar sürede toparlanırım?”
Bu soruya verilecek yanıt çoğu zaman kişiye özeldir. Çünkü iyileşme süreci; yapılan ameliyatın kapsamına, ameliyat şekline, açık/kapalı yöntemle mi yapıldığına, hastanın genel sağlık durumuna, akciğer kapasitesine ve eşlik eden diğer hastalıklara göre değişiklik gösterir. Bu nedenle akciğer ameliyatı sonrası süreç her hastada aynı şekilde ilerlemez ve bireysel olarak değerlendirilmelidir.
Akciğer Kanseri Ameliyatı Nedir? Ne kadar akciğer kısmı çıkarılır?
Akciğer kanserinde cerrahi tedavinin amacı, tümörlü dokunun “komplet olarak” yani geride tümör kalmayacak şekilde çıkarılmasıdır. Ameliyatın büyüklüğü; tümörün yerleşim yerine, çapına, yoğunluğuna, çevre doku ile ilişkisine, lenf bezlerinin durumuna, hastanın solunum ve kalp rezervine göre değişir. En sık uygulanan yöntemler arasında lobektomi (akciğerin bir lobunun çıkarılması), segmentektomi (daha sınırlı bir bölümün alınması) ve pnömonektomi (bir taraf akciğerin tamamının çıkarılması) yer alır. Aynı zamanda çevre lenf bezlerinin (lenf nodlarının) çıkarılması da mutlaka yapılmalıdır.
Ameliyat Sonrası İlk Günler Nasıl Geçer?
Ameliyat sonrası ilk birkaç gün, iyileşme sürecinin en yakından takip edildiği dönemdir. İlk gün genellikle yoğun bakımda takip edilir, sonrasında servis izlemi yapılır. Ameliyat sonrası 4.saatte beslenme başlanır hasta ayağa kaldırılarak mobilize edilir. Hastaların genel durumları yakından takip edilir, telemetri denilen takip cihazı ile hastanın kalp ve solunum değerleri yattığı süre boyunca 24 saat anlık olarak izlenir.
Ameliyat sonrası dönemde hastada göğüs tüpü (dren; ameliyat bölgesinde biriken hava ve sıvının dışarı alınmasını sağlayan sistem) bulunur. Bu tüp sayesinde akciğerin yeniden genişlemesi, hava, kan ve sıvı sızıntıları takip edilir ve genellikle birkaç gün içinde çıkarılır.
Aynı dönemde ağrı kontrolü sağlanır ve hastanın mümkün olan en erken dönemde solunum egzersizlerine başlaması teşvik edilir. Solunum fizyoterapisi uygulanır. Erken mobilizasyon (hareket etme) da iyileşme sürecinin önemli bir parçasıdır. Beslenmesi ve barsak hareketlerinin normale dönmesi için destek olunur.
İyileşme Süresi Ne Kadar Sürer?
Kendi hastalarımızın ortalama yatış gün süresi 4.2 gündür (1 gün yoğun bakım ve 3 gün servis yatış günü). İyileşme süresi sabit değildir ve birçok faktöre bağlı olarak değişir. Cerrahinin kapsamı, açık cerrahi mi yoksa kapalı yöntemler (VATS; video yardımlı torakoskopik cerrahi veya RATS; robotik cerrahi) ile mi yapıldığı, hastanın yaşı, sigara öyküsü ve ek hastalıkları bu süreci doğrudan etkiler.
Genel olarak hastanede kalış süresi birkaç gün ile bir hafta arasında değişebilir. Günlük aktivitelere dönüş çoğu hastada 2 hafta içinde mümkün olurken, tam iyileşme süreci bazı hastalarda birkaç aya kadar uzayabilir.
Ameliyat Sonrası En sık Hangi Şikâyetler Görülebilir?
Ameliyat sonrası dönemde bazı yakınmalar görülebilir ve bunların büyük bölümü beklenen, geçici durumlardır. Özellikle ameliyat bölgesinde ağrı, uyuşukluk sık karşılaşılan şikâyetlerdir. Kaburgalar arasından geçen sinirlerde gelişen ödem ve enflamasyon nedeniyle olmaktadır, geçici bir durumdur. Bazı hastalarda sinirde gelişen ödem ve enflamasyon uzun sürebilir, ağrı şiddetli olabilir, interkostal nevralji denilen bu durum için ağrı uzmanları veya nöroloji uzmanlarından destek almak gerekebilir.
Ameliyat öncesinde yapılan testler ile nefes kapasitesi ölçülür ve ameliyat sonrasında ne kadar nefes kapasitenizin kalacağı hesap edilir. Bu nedenle kalacak olan akciğer kapasitesi yeterli değilse ameliyat planlanmaz.
Ameliyat sonrasında tam nefes alamama veya eforla nefes darlığı olabilir. Bu bulguların önemli bir kısmı, akciğerin yeni duruma uyum sağlaması sürecinde ortaya çıkar. Zaman içinde akciğer kapasitesinin adapte olmasıyla birlikte bu şikayetler geçer.
Solunum Egzersizleri ve Solunum Fizyoterapisi Neden Önemlidir?
Akciğer ameliyatı sonrası iyileşmenin en önemli bileşenlerinden biri solunum egzersizleridir. Bu egzersizler, akciğerin yeniden etkin şekilde çalışmasına yardımcı olur ve ameliyat sonrası komplikasyon riskini azaltır. Özellikle akciğer sönmesi (atelektazi; akciğerin bir bölümüne yeterince hava gitmemesi) ve enfeksiyon riskini azaltmada çok yararlıdır. Bu nedenle hastalara ameliyat sonrası erken dönemde solunum fizyoterapisi önerilir ve düzenli uygulanması gerekir. Biz kendi hastalarımızda solunum fizyoterapisini ameliyat öncesinde başlayıp, taburculuğa kadar hatta taburculuktan sonra da uygulamaya devam ediyoruz.
Ameliyat Sonrası Takip Süreci Nasıldır?
Cerrahi tedavi sonrası takip, tedavinin ayrılmaz bir parçasıdır. Bu süreçte hastalar belirli aralıklarla kontrol edilir ve hem genel durumları hem de hastalığın seyri ve olası nüks/metastazlar değerlendirilir. Takip aralıkları tümörün evresine göre değişir. Evre 1 tümörlerde ilk 5 yıl boyunca 6 ayda 1 kez, sonra yılda 1 kez kontrole çağrılır. Diğer evrelerde ilk 2 yıl boyunca 3 ayda 1 kez, 3 ila 5 yıl arasında 6 ayda 1 kez, 5 yıl sonra yılda 1 kez kontrole çağrılır.
Takipler sırasında hastanın varsa şikayetleri sorgulanır, fizik muayene yapılır ve bilgisayarlı akciğer tomografisi çekilir. İhtiyaç duyulduğunda PET-CT, ilaçlı beyin MR istenir. Takip planı; hastalığın evresi, ameliyatın kapsamı, ameliyat öncesi ve sonrasında aldığı ek tedaviler, kemoterapi, immünoterapi, radyoterapi uygulanması ve ek hastalık varlığına göre, kişiye özel olacak şekilde düzenlenir.
Hangi Durumlarda Ek Tedavi Gerekebilir?
Her hastanın tedavisi, o hasta için planlanır. Bazı hastalarda sadece ameliyat yeterli iken, bazı hastalarda, tümörün özelliklerine bağlı olarak kemoterapi, immünoterapi veya radyoterapi (ışın tedavisi) önerilebilir.
Özellikle lenf bezlerinde tutulum saptanması veya hastalığın daha ileri evrede olması gibi durumlarda bu tedaviler gündeme gelebilir. Bu karar, genellikle multidisipliner bir ekip tarafından, hastaya özel olarak verilir.
Ameliyat Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?
Ameliyat sonrası dönemde iyileşmenin sağlıklı ilerlemesi için bazı temel noktalara dikkat edilmesi gerekir. Sigaranın kesin olarak bırakılması, solunum egzersizlerinin düzenli yapılması, günlük yürüyüşlerin yapılması, beslenmeye dikkat edilmesi, özellikle ilk zamanlarda kalabalık ve kapalı ortamlardan uzak durulması, düzenli uyku ve doktor kontrollerinin aksatılmaması bu sürecin en önemli parçalarıdır.
Bunun yanı sıra ani gelişen nefes darlığı, ateş, kanlı balgam veya şiddetli ağrı gibi beklenmeyen durumlarda gecikmeden hekime başvurulması gerekir.
Her Hasta Aynı Süreçten mi Geçer?
Akciğer ameliyatı sonrası iyileşme süreci her hastada farklılık gösterir. Bazı hastalar daha kısa sürede toparlanırken, bazı hastalarda iyileşme daha uzun sürebilir.
Bu farklılık; hastanın genel sağlık durumuna, yapılan cerrahinin şekline ve büyüklüğüne, akciğer rezervine (akciğerin fonksiyonel kapasitesi), kalp ve eşlik eden diğer hastalıklara bağlıdır. Bu nedenle iyileşme süreci her zaman kişiye özel olarak değerlendirilmelidir.
Akciğer Ameliyatı Sonrası Sürece Nasıl Yaklaşılmalıdır?
Akciğer kanseri ameliyatı sonrası dönem, sabır ve düzenli takip gerektiren bir süreçtir. Bu süreçte ortaya çıkan bazı şikâyetler çoğu zaman geçicidir ve zamanla gerileme eğilimi gösterir.
Önemli olan, süreci doğru anlamak, hekim önerilerine uyum sağlamak ve kontrolleri aksatmamaktır. Gereksiz kaygıdan kaçınmak gerekir; ancak ameliyat sonrası sürecin dikkatle izlenmesi de aynı derecede önemlidir.
Uygun takip ve destek ile birçok hasta 15 gün içinde günlük yaşamına geri dönebilir. Bu süreçte belirleyici olan, kişiye özel planlama ve düzenli klinik değerlendirmedir.
Bizi Facebook, Instagram ve Youtube kanallarımızdan takip edebilirsiniz.
